Otomobillerin motorları bildiğiniz üzere %100 verimle çalışamazlar. Günümüzde yollarda gördüğümüz içten yanmalı motorlu araçlar yaklaşık %30 verimle çalışırlar. Bu da kaybedilen enerjinin büyük bir kısmının motordan açığa çıkan ısı olduğu anlamına gelir. Hal böyle olunca motorun ürettiği yüksek ısıyı dışarı atmak gerekir ki sıcaklığı düşürebilelim. Aksi durumda sıcaklık çok yüksek derecelere gelir ve alüminyumun, metalin dayanamayacağı seviyelere ulaşır, hatta erir. Sistemde bir aksaklık olması durumunda ise aracın hararet yapması kaçınılmaz olur. Aynı zamanda çok soğuk olması da istenmez ki yağ optimum viskozitede olsun ve motor maksimum verimde çalışabilsin. Peki bu soğutma nasıl bir sistem tarafından sağlanıyor inceleyelim.

Genel anlamda baktığımızda çoğunlukla soğutma sistemlerinde bulunan ana elemanlar pompa, radyatör ve termostat olur ve birbirlerine hortumlarla entegredir. Pompayı ele alacak olursak genellikle mekanik olarak çalışır ve kayış veya zincir yardımıyla motordan hareketi alır ve soğutma sıvısının devirdaimini sağlar. Yeni nesil araçlarda daha kompakt olan elektrikli pompalar da kullanılıyor.

Gelelim başroldeki elemanımız radyatöre. Radyatörün temelde amacı yüzey alanını artırarak ısı kaybını sağlamak. Motorda ısınmış olan sıvı pompa yardımıyla radyatöre ulaşır. Radyatörün içinde bulunan kanallarda soğutulur. Temel prensip olarak ele alırsak, kanallar üzerinde bulunan finler yüzey alanını artırarak ısı kaybı sağlar. Soğutma sıvısı radyatörün içinden akarken aracın önden aldığı havayla sıvı soğutulur. Bu sayede kanallarda bulunan sıvı soğur ve tekrardan motordaki su ceketlerine ulaşır. Buradaki ısıyı tekrar alıp tekrar radyatöre gider ve bu döngü sürekli aynı şekilde devam eder.

Soğutma sisteminin bir diğer parçası ise termostattır. Yay ve kapakçıktan oluşan basit bir parçadır. Bunun asıl amacı ise ne zaman ne kadar miktarda sıvının radyatöre gönderileceğine karar verebilmesini sağlamaktır. Yani motor sıcaklığına göre radyatöre gidecek olan sıvı debisini kontrol eder. Motoru ilk çalışmada kendini kapalı halde tutarak sıvı akışını keser ve motorun optimum sıcaklığına hızlı ulaşmasını sağlar. Yeni nesil araçlarda elektronik olarak kontrol edilir. Sıcaklık sensörü soğutma sıvısının sıcaklığını ölçer, bilgiyi otomobilin beynine gönderir ve termostat sıcaklığa göre hangi konumda olacağına elektronik olarak karar verir.

Motor sıcaklığını kontrol etmeniz için araç içinde bir kadran bulunur. Motor optimum sıcaklığını aşması durumu sistemde bir aksaklık olduğu ve aracınızın hararet yaptığı anlamına gelir. Bunun, radyatörde korozyon oluşumu ve gözeneklerin tıkanması, sıvı sızıntısı, doldurma esnasında hava boşluğu kalması, termostat, fan müşürü, pompa arızası ve buna benzer birçok nedeni vardır. Bu sorunlara çözüm getirilmemesi durumunda aracınızda başınızı ağrıtacak birçok problemle karşı karşıya kalmanız kaçınılmaz olacaktır.